MEME BİYOPSİLERİNDE PATOLOJİ RAPORUNU ANLAMAK

MEME BİYOPSİLERİNDE PATOLOJİ RAPORUNU ANLAMAK

Yakınınıza ait biyopsi raporunu size veren kişiye endişeli gözlerle bakıp “sonuç nasıl” diye sorarsınız. Alacağınız yanıt genellikle “Bunu doktorunuza sormalısınız” şeklinde klişeleşmiş laftır ve aslında doğru olduğunu siz de bilirsiniz. Yine de tıbbi terimlerle dolu rapora göz atmadan edemezsiniz. Çünkü o bilgiye hemen gereksiniminiz vardır. İşte bu yazı, sizi raporlarda karşılaşacağınız terimler konusunda aydınlatmak amacıyla yazılmıştır.

Patoloji Raporu:

Patoloji raporunun ilk paragrafında öncelikle hastaya ait isim, yaş, tarih, dosya numarası gibi bilgiler yer alır.

Biyopsinin alındığı doku: meme, lenf nodu (düğümü)

Klinik Tanı: Öngörülen tanı yazılıdır.

Klinik bulgular ve laboratuvar: İşlemin nasıl yapıldığı hakkında bilgi yer alır.

İnsizyonel biyopsi: dokudan bir parçanın alındığı durum

Eksizyonel biyopsi: Dokunun tümden çıkarıldığı durum

Punch(panç) biopsi:.Dokuyu delerek ufak bir parça alıp çıkarma durumudur.

Makroskopi: Parçanın hangi boyutlarda nereden alındığı, alınan doku parçalarının gözle görülüp ölçülmesinden elde edilen sonuçlar yazılıdır.

Mikroskopi: Mikroskop altında gözlemlenenler yer almaktadır. Bir takım doku boyalarının isimleri geçer. Bunlar hasta ya da yakını açısından fazla önemi olmayan teknik terimlerdir.

Burada atipi, atipik gibi terimler önemlidir: Doku tipine özgü şekli olmayan anlamına gelen bu ifade, hücrelerde olumsuz yönde bir şekil değişikliği olduğunu anlatır. Bu durumlarda izlem programının değişmesi, aile öyküsü de varsa daha yakın izlem gerekecektir.

Kanser ya da karsinoma: Kanserleşmiş hücreler, aslında tamamen farklılaşmış normal doku hücreleridir. Başka dokulara metastaz yapma (yayılma) özelliklerine sahiptir. Bu farklılaşmayı ifade etmek için anaplazi  kelimesi kullanılır.

Anaplazi: Hücrenin normal dokuya ait şeklinin değişmesi, olgun hücrelerin ters bir evrim geçirerek daha ilkel hücrelere dönüşmesi, tümör oluşturmaya yönelmesi.

İnvaziv: dokuya yerleşik, dokunun iç katmanlarına yayılmış anlamındadır. Tümör (ur) ‘ün büyüklüğü, sınırları son derece önemlidir. Kanserin sınırları ne kadar belirginse ve ne kadar ufaksa tedavisi de o derece kolaydır.

İnvaziv kanserler duktal yani süt kanallarına ya da lobüler yani meme lobüllerine, meme dokusunun en ufak birimlerine oturmuş olabilir. Bazılarında ise bu  kadar kesin sınırlarla ayrım yapılamaz.

Kanser hücrelerinin mikroskopik yapısının giderek meme dokusunun hücre yapısından farklılaşması kanserin derecesini I,II,III şeklinde belirler. I. Derece : en iyi durumdur. Meme dokusunun hücrelerinde kanserli hücreye doğru farklılaşma en düşük düzeydedir. Ancak meme kanseri genellikle II.derecede yakalanır ki burada orta derecede iyi bir değişim söz konusudur.

Benign iyi huylu demek iken, malign kötü huylu anlamına gelir.

İntraduktal: duktus: kanal, intraduktal: kanal içi

in-situ: normal ya da doğal yerinde anlamına gelir.

Karsinoma in situ: Tümöral değişimin epitel dokusu denen dokunun en yüzeyel katmanının içinde olduğunu, dokunun derinlerine ilerlemediğini ifade eden başlangıç durumundaki tümör anlamındadır. Bu kanserin henüz çok sınırlı olduğunu kolayca ortadan kaldırılabilecek bir evrede olduğunu ifade eder.

Bazı tiplerinde hücre değişiklikleri çok hızlı olarak yayılma özelliğine sahip olduğundan sanki yerleşik kansermişcesine tedaviyi gerektirebilir. Komedokarsinoma denen kanal içi nekroz gösteren meme kanseri tipi bu duruma örnek olarak verilebilir. Nekroz hücre ölümünü izleyen biçim değişikliğidir.

Mikroinvazyon: Maliyn hücrelerin, karsinoma in-situ olan dokunun komşuluğundaki dokuya olan mikroskopi düzeyde hücresel yerleşimleridir.

Daha az tehlikeli tiplere bir örnek ise "papillokarsinomadır. Süt yolları epitel dokusundan kaynaklanan tümördür. Papilla parmaksı uzantı anlamına gelir. Bu şekle sahip dokuları ifade etmek için kullanılır.

Biyopsi ya da ameliyat sırasında lenf düğümleri de çıkarılmışsa bunların sayısı da belirtilir. Tümörlü hücre içerenler de ayrıca belirtilir. Buna mikrometastaz (mikroskopik yayılım) denir. Metastaz, tümörlü hücrelerin çevre dokulara yayılmış olması durumudur ki hastalığın ciddiyetini artırır.

Tanı: Tüm işlemler sonucu varılan kanı yazılıdır.

Evre nedir ? Her kanserin bir yaşam süreci vardır. Başlar, yerleşir, yayılır, ilerler, hakim olur. Tedavilerle bu gelişmeler durdurulup geri döndürülebilir. Genellikle patoloji raporları bu evrelemeyi yaptıracak bilgiyi içerir. Evreleme tedavi seçenekleri ve hastanın geleceği, prognozu açısından önemlidir.  Genellikle I-IV evreden söz edilir. Evre = karsinoma in situ evresidir. IV. Evre ise genellikle dokudan uzakta bulunan doku ve organlara yerleşmiş tümör varlığı demektir.

Prognoz: hastalığın seyri, yaşam süresi anlamına gelir. Daha kapsamlı bir ifadeyle, Bir hastalığın gidişi konusunda istatistiki bilgilerin ışığında yürütülen tahmindir.

Ultrasonografi, mamografi, biyopsi raporları asla kaybedilmemesi gereken evraklar arasındadır. Bunları özel bir sağlık dosyası içinde kitaplığınızın bir köşesinde saklamanız, yaşınız ilerledikçe bunları güncellemeniz yaşam boyu sağlığınız için son derece önemlidir.

Kaynaklar:

1.      M. Ellen Mahoney, MD, CBHP Medical Director from the July, 1997 CBHP Newsletter http://www.cbhp.org/Frames/CBHPFrame.html 30.08.06 tarihinde erişilmiştir.

2.      Süreyya Ülker. Ülker Tıp Terimleri Sözlüğü 3.Baskı, Erkam Matbaası, İstanbul, 2004.

3.      Dorland’s Medical Dictionary. 27. basım, Saunders, Filadelfiya, 1988.

Hazırlayan: Doç.Dr.Pemra C. Ünalan
Evde Bakımda Kaliteli Hizmet İ Evde Bakım